Siz de son günlerde "semantik web" kavramını sıkça duymaya başlayan
fakat ne anlama geldiğini hakkında soyut bir kaç bilgiden başka birşey
bilmeyenlerden misiniz? O zaman bu yazıyı okumanızda fayda var.
Daha önce
bir yazımda
belirttiğim gibi arama motorları konusu benimde ilgimi çeken ve
üzerinde bazı araştırmalar yapıp bu araştırma sonuçlarını bazı arama
motoru geliştiricelerine gönderdiğim ve böylece arama motoru dünyasına
katkı sağlamayı umduğum bir alan.
Aslında bu konu, arama motorları için bir dönüm noktası olarak
adlandırıldığı için ilgi alanıma, internet tabanlı olduğu için ise
çalışma alanıma giriyor. Hatta bu konu üzerinde, her yıl düzenli olarak
yapılan ve bu yıl yakın gelecekte gerçekleştirilecek büyük bir
organizasyonda, sunum yapmak için hazırlıklarım halen devam ediyor.
En başta bahsettiğim konuya dönecek olursak, yani eğer siz de
bahsettiğim bu grubtansanız, yakın gelecekte arama motorlarının
kaderini belirleyecek bu sistemin, tahmini işleyişi ile iligi bazı
bilgiler vererek ve somut bir örneği beraber inceleyerek sizi biraz
olsun aydınlatmaya çalışayım.
Semantik kelimesini "anlamsal" olarak Türkçe'ye çevirip tekrar
yerine koyarsak elde edeceğimiz kavram yani "anlamsal web" kavramını,
internetin anlamsal içeriğe yönelmesi olarak algılamamız mümkün.
Günümüz arama motorlarında da yavaş yavaş yansımalarını gördüğümüz
semantik web anlayışı öncesinde arama motorlarının çalışma mantığı
girilen kelimeyi içeren siteleri sonuç olarak döndürecek altyapıyı
oluşturma şeklindeydi.
Semantik web kavramının arama motorlarını etkilemeye başlaması
ile arama motorları artık girilen söz öbeğinin ne anlama geldğini
anlayabilmesi ve bu söz öbeği ile ilgisi olabilecek siteleri sonuç
olarak döndürmeye başlaması öngörülüyordu ve öyle de oldu.
Semantik web'in ortaya çıkmasında ki en büyük etken olan doğru bilgiye
en kısa sürede erişme isteği, geçmişten günümüze web dünyasının
gelişimini etkilemekte. İnternetin, Web 1.0 zamanında ki evrelerine ve
daha da öncesine baktığımızda doğru bilgiye ulaşılamamasının en önemli
nedeni, aranan bilginin internet üzerinde olmamasıydı. Günümüzde ise
aynı sorun tek bir farkla devam etmekte. Bugün internet üzerinde
aradığımız doğru bilgiye ulaşamamamızın en büyük nedeni, arama motoruna
girdiğimiz kelimeleri içeren fakat aradığımız sonuç ile hiç ilgisi
bulunmayan reklam veya spam amaçlı bir çok bilginin internet üzerinde
dolaşması.
İşte bu sorunun çözüm için ortaya atılan en güncel yöntem ise
günümüzde örneklerini yavaş yavaş görmeye başladığımız semantik web
anlayışı.
Günümüzde semantik web kavramının en canlı örneği olan ve şu an halen üzerinde çalışılan
Hakia arama motoru, girilen bir soruyu algılayıp onun cevabını içeren siteleri sonuç olarak döndürecek yeteneğe sahip.
Daha önce yaptığım bazı araştırmlarımda örnek olarak kullandığım şu arama örneklerini
Hakia ve
Google
arama motorlarında ayrı ayrı yazdığımız da, dönen sonuçlar aslında
günümüzde semantik web'e giriş ve daha öncesini gözler önüne sermekte.
Hakia arama motoru girilen soru cümlesini kelime, kelime
işleyip ne anlama geldiğini anlıyor ve benzeri soru cümlelerinin
bulunduğu (fakat tıpa tıp aynı kelimeleri içermesi önceliği olmayan)
siteleri sonuç olarak getirmekte. Google ise aynı sorgu için, uzun
süredir aşina olduğumuz kelime karşılaştırmalı aramayı yapmakta.
Hakia'nın halen üzerinde çalıştığı bu aramaları nasıl yaptığını görebilmek içinse Hakia Labs'ın
Ontological Semantics
bölümüne göz atmak yeterli olacaktır. Şu an için bu bölümü üzerinde
yapılması gereken aramaların İngilizce olması gerektiğini belirten
Hakia'da, basit bir arama yaparak arama motoruna girilen kelimenin ne
anlama geldiğini ve sistemin bunu nasıl anladığını görmek mümkün.
"Ontological Semantics" yani anlamsal varlık bilimi adı verilen
çalışmanın
sonucu herşeyi özetlemeye yetiyor aslında.
"Met" kelimesi için arama motorunun olasılıkları nasıl
değerlendirdiğini burada açıkça görmek mümkün. Bu da semantik web'in
gelişmeye başlaması ile ortaya çıkacak en büyük soruna işaret ediyor
aslında. Eş anlamlı ya da mecaz anlamlı kelimeler ve türevleri. Yani
bir kelimenin cümle içinde nasıl kullanıldığına göre değişen anlamı.
Web 3.0'ın uygulamalarını görmeye başladığımız günümüzde bu
arayışların sonucunun nereye varacağını kestirmek çok güç aslında. Bu
konuda benimde çalışmalarım halen devam etmekte ve Web 4.0'ın temelleri
şimdiden atılmakta. Çünkü Web 3.0 hayatımıza girdikten sonra,
internetin daha da gelişmesi için atılacak her adım Web 4.0'ın
habercisi olacak.
Bu konu ile ilgili alternatif bilgilere ulaşmak için sevgili hocam Mehmet Nuri Çankaya'nın
ilgili yazısını okuyabilir ve
ilgili podcastini dinleyebilirsiniz.