Siz de son günlerde "semantik web" kavramını sıkça duymaya başlayan fakat ne anlama geldiğini hakkında soyut bir kaç bilgiden başka birşey bilmeyenlerden misiniz? O zaman bu yazıyı okumanızda fayda var.

Daha önce bir yazımda belirttiğim gibi arama motorları konusu benimde ilgimi çeken ve üzerinde bazı araştırmalar yapıp bu araştırma sonuçlarını bazı arama motoru geliştiricelerine gönderdiğim ve böylece arama motoru dünyasına katkı sağlamayı umduğum bir alan.

Aslında bu konu, arama motorları için bir dönüm noktası olarak adlandırıldığı için ilgi alanıma, internet tabanlı olduğu için ise çalışma alanıma giriyor. Hatta bu konu üzerinde, her yıl düzenli olarak yapılan ve bu yıl yakın gelecekte gerçekleştirilecek büyük bir organizasyonda, sunum yapmak için hazırlıklarım halen devam ediyor.

En başta bahsettiğim konuya dönecek olursak, yani eğer siz de bahsettiğim bu grubtansanız, yakın gelecekte arama motorlarının kaderini belirleyecek bu sistemin, tahmini işleyişi ile iligi bazı bilgiler vererek ve somut bir örneği beraber inceleyerek sizi biraz olsun aydınlatmaya çalışayım.

Semantik kelimesini "anlamsal" olarak Türkçe'ye çevirip tekrar yerine koyarsak elde edeceğimiz kavram yani "anlamsal web" kavramını, internetin anlamsal içeriğe yönelmesi olarak algılamamız mümkün. Günümüz arama motorlarında da yavaş yavaş yansımalarını gördüğümüz semantik web anlayışı öncesinde arama motorlarının çalışma mantığı girilen kelimeyi içeren siteleri sonuç olarak döndürecek altyapıyı oluşturma şeklindeydi.

Semantik web kavramının arama motorlarını etkilemeye başlaması ile arama motorları artık girilen söz öbeğinin ne anlama geldğini anlayabilmesi ve bu söz öbeği ile ilgisi olabilecek siteleri sonuç olarak döndürmeye başlaması öngörülüyordu ve öyle de oldu.

Semantik web'in ortaya çıkmasında ki en büyük etken olan doğru bilgiye en kısa sürede erişme isteği, geçmişten günümüze web dünyasının gelişimini etkilemekte. İnternetin, Web 1.0 zamanında ki evrelerine ve daha da öncesine baktığımızda doğru bilgiye ulaşılamamasının en önemli nedeni, aranan bilginin internet üzerinde olmamasıydı. Günümüzde ise aynı sorun tek bir farkla devam etmekte. Bugün internet üzerinde aradığımız doğru bilgiye ulaşamamamızın en büyük nedeni, arama motoruna girdiğimiz kelimeleri içeren fakat aradığımız sonuç ile hiç ilgisi bulunmayan reklam veya spam amaçlı bir çok bilginin internet üzerinde dolaşması.

İşte bu sorunun çözüm için ortaya atılan en güncel yöntem ise günümüzde örneklerini yavaş yavaş görmeye başladığımız semantik web anlayışı.

Günümüzde semantik web kavramının en canlı örneği olan ve şu an halen üzerinde çalışılan Hakia arama motoru, girilen bir soruyu algılayıp onun cevabını içeren siteleri sonuç olarak döndürecek yeteneğe sahip.

Daha önce yaptığım bazı araştırmlarımda örnek olarak kullandığım şu arama örneklerini Hakia ve Google arama motorlarında ayrı ayrı yazdığımız da, dönen sonuçlar aslında günümüzde semantik web'e giriş ve daha öncesini gözler önüne sermekte.

Hakia arama motoru girilen soru cümlesini kelime, kelime işleyip ne anlama geldiğini anlıyor ve benzeri soru cümlelerinin bulunduğu (fakat tıpa tıp aynı kelimeleri içermesi önceliği olmayan) siteleri sonuç olarak getirmekte. Google ise aynı sorgu için, uzun süredir aşina olduğumuz kelime karşılaştırmalı aramayı yapmakta.

Hakia'nın halen üzerinde çalıştığı bu aramaları nasıl yaptığını görebilmek içinse Hakia Labs'ın Ontological Semantics bölümüne göz atmak yeterli olacaktır. Şu an için bu bölümü üzerinde yapılması gereken aramaların İngilizce olması gerektiğini belirten Hakia'da, basit bir arama yaparak arama motoruna girilen kelimenin ne anlama geldiğini ve sistemin bunu nasıl anladığını görmek mümkün. "Ontological Semantics" yani anlamsal varlık bilimi adı verilen çalışmanın sonucu herşeyi özetlemeye yetiyor aslında.

"Met" kelimesi için arama motorunun olasılıkları nasıl değerlendirdiğini burada açıkça görmek mümkün. Bu da semantik web'in gelişmeye başlaması ile ortaya çıkacak en büyük soruna işaret ediyor aslında. Eş anlamlı ya da mecaz anlamlı kelimeler ve türevleri. Yani bir kelimenin cümle içinde nasıl kullanıldığına göre değişen anlamı.

Web 3.0'ın uygulamalarını görmeye başladığımız günümüzde bu arayışların sonucunun nereye varacağını kestirmek çok güç aslında. Bu konuda benimde çalışmalarım halen devam etmekte ve Web 4.0'ın temelleri şimdiden atılmakta. Çünkü Web 3.0 hayatımıza girdikten sonra, internetin daha da gelişmesi için atılacak her adım Web 4.0'ın habercisi olacak.

Bu konu ile ilgili alternatif bilgilere ulaşmak için sevgili hocam Mehmet Nuri Çankaya'nın ilgili yazısını okuyabilir ve ilgili podcastini dinleyebilirsiniz.